نقود و اقمشه كه فراوان بود ، به دست آمد . « 1 » » فاتحان به دختران و زنان هرات نيز ستمها كردند چنان كه : « ناله و نفير صغير و كبير از فلك اثير درگذشت . نازنينان حرم حرمت به دست ازبكان اسير گشته ، در تعذيب بودند و زهره‌جبينان حجله عفت از عقب مغولان بهرام صولت در كوچه و بازار سرگردان شده ، ساعتى نمىآسودند . « 2 » » محمد خان شيبانى آنگاه گرگان و دامغان را گرفت و با توسعهء قلمرو خود كه شرح آن در كتب تاريخى آن عصر مسطور است ، سرانجام با دولت صفوى همسايه و هم‌مرز شد . بدين ترتيب پس از ابو الخير خان بار ديگر ازبك‌ها به سركردگى محمد خان شيبانى متحد شدند و محمد خان توانست كه به فرمانروايى قبايل ازبك دست يابد و حكومت شيبانيان را در ماوراء النهر بنيان نهد . اين حكومت بر تاريخ خراسان و ماوراء النهر و سرزمينهاى مجاور اين بلاد تأثيرى بسزا نهاد . مقارن اين ايام و احوال ، دولت صفوى به دست شاه اسماعيل پايه‌گذارى شد كه ظهور او نيز نه تنها در تاريخ ايران ، بلكه در تاريخ سرزمينهاى مجاور سرزمين ما نيز اهميت خاص يافت . تأسيس سلسله صفوى نقطهء عطفى در تحولات سياسى ، اجتماعى و دينى ايران و منطقه بوجود آورد و ازبكان ، با حاكميت قدرتمندى در مرزهاى شرقى متصرفات خود روبه‌رو شدند . از آنجايى كه قصد مؤلف ، بيان تاريخ خاندان شيبانى است ، به شرح روابط صفويه با ازبكان نيز پرداخته است و اين روابط را از روزگار شاه اسماعيل ( درگذشته 930 ه ق ) تا پادشاهى عبد الله خان ازبك ( درگذشته 1006 ه . ق ) شرح داده است . محمد خان شيبانى پس از پيروزيهاى پىدرپى ، متوجه ايران و حمله به قلمرو دولت نوپاى صفوى شد . بنابراين ، هر دو رقيب براى تثبيت موقعيت خويش و يكسره كردن كار يكديگر آمادهء كارزار شدند . انديشهء فتح خراسان ، از عوامل ديگرى بود كه شاه اسماعيل با بسط قدرت و گسترش قلمرو خود پس از فتح ديار بكر ، بغداد و شروان در سر داشت . او بر آن

--> ( 1 ) . روضة الصفا ، ج 7 ، ص 328 . ( 2 ) . همانجا .